فهرست مطالب ۹ بخش
- چرا بهای تمامشده مهمترین عدد منو است؟
- فرمول محاسبه بهای تمامشده هر غذا
- بازده (Yield): چرا وزن خریداریشده با وزن مصرفی فرق دارد
- مثال عددی کامل: یک برگر کلاسیک
- مثال دوم: یک لاته در کافه
- درصد بهای تمامشدهی «خوب» چقدر است؟
- خطاهای رایج در محاسبه بهای تمامشده
- از عدد تا تصمیم: با بهای تمامشده چه کنیم؟
- محاسبهی خودکار بهای تمامشده در بیامنو
این مقاله بخشی از راهنمای جامع حسابداری رستوران و کافه: راهنمای کامل از بستن صندوق تا سود خالص است.
محاسبه بهای تمام شده غذا جمع هزینهی همهی موادی است که در یک پرس مصرف میشود. برای محاسبهاش، مقدار هر ماده در دستور تهیه را در قیمت خرید هر واحد آن ضرب کنید، ضایعات را اضافه کنید و جمع بزنید. درصد بهای تمامشده هم یعنی این عدد تقسیم بر قیمت فروش.
در این مقاله فرمول را با یک مثال کامل از یک برگر و یک لاته جلو میبریم، خطاهای رایج را میگوییم و نشان میدهیم با این عدد چه تصمیمهایی میشود گرفت. این مقاله بخشی از راهنمای حسابداری رستوران و کافه است.
چرا بهای تمامشده مهمترین عدد منو است؟
چون قیمت فروش را شما تعیین میکنید، اما هزینهی مواد را بازار. وقتی قیمت گوشت، شیر یا قهوه بالا میرود و منو ثابت میماند، سود هر پرس بیصدا آب میرود. فقط با داشتن بهای تمامشدهی بهروز میفهمید:
- کدام آیتمها واقعاً سود میدهند و کدام فقط فروش زیاد دارند؛
- بعد از گرانی مواد، قیمت کدام آیتمها اول باید اصلاح شود؛
- تخفیف چند درصدی هنوز برای شما سودآور است؛
- اختلاف انبار از ضایعات است یا از خطای دستور تهیه.
فرمول محاسبه بهای تمامشده هر غذا
بهای تمامشدهی یک پرس = Σ (مقدار مصرفی هر ماده × قیمت هر واحد آن) + ضایعات و دورریز
درصد بهای تمامشده = بهای تمامشدهی یک پرس ÷ قیمت فروش (بدون مالیات) × ۱۰۰
دو نکته در این فرمول اهمیت دارد: «مقدار مصرفی» باید وزن خالص بعد از پاک کردن باشد، و «قیمت هر واحد» باید از آخرین خرید بیاید، نه از حافظه.
بازده (Yield): چرا وزن خریداریشده با وزن مصرفی فرق دارد
از یک کیلو سبزی، بعد از پاک کردن شاید فقط بخشی قابل مصرف باشد؛ گوشت هم بعد از پخت وزن کم میکند. اگر بازده را حساب نکنید، بهای تمامشده را کمتر از واقعیت میبینید.
قیمت واقعی هر کیلو مادهی قابل مصرف = قیمت خرید هر کیلو ÷ درصد بازده
مثال: اگر کاهو را کیلویی ۶۰٬۰۰۰ تومان بخرید و بعد از پاک کردن ۷۵٪ آن قابل مصرف باشد، هر کیلو کاهوی مصرفی برای شما ۸۰٬۰۰۰ تومان تمام میشود.
مثال عددی کامل: یک برگر کلاسیک
فرض کنید قیمتها اینطور است (اعداد فرضیاند؛ با قیمت خرید خودتان جایگزین کنید):
| ماده | مقدار در هر پرس | قیمت هر واحد | هزینه |
|---|---|---|---|
| گوشت چرخکرده | ۱۵۰ گرم | کیلویی ۸۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۲۰٬۰۰۰ |
| نان برگر | ۱ عدد | عددی ۱۵٬۰۰۰ | ۱۵٬۰۰۰ |
| پنیر گودا | ۲۵ گرم | کیلویی ۶۰۰٬۰۰۰ | ۱۵٬۰۰۰ |
| کاهو، گوجه، پیاز | ۶۰ گرم | کیلویی ۸۰٬۰۰۰ (با بازده) | ۴٬۸۰۰ |
| سس | ۳۰ گرم | کیلویی ۲۰۰٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰ |
| سیبزمینی سرخکرده | ۱۵۰ گرم | کیلویی ۹۰٬۰۰۰ (با بازده و روغن) | ۱۳٬۵۰۰ |
| بستهبندی (برای بیرونبر) | ۱ ست | ۱۲٬۰۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ |
| جمع | ۱۸۶٬۳۰۰ |
اگر ۵٪ هم برای ضایعات و خطای پرس در نظر بگیرید، بهای تمامشده حدود ۱۹۵٬۶۰۰ تومان میشود. با قیمت فروش ۵۹۰٬۰۰۰ تومان، درصد بهای تمامشده حدود ۳۳٪ است.
نکته: بستهبندی را فقط برای سفارشهای بیرونبر و ارسالی حساب کنید. برای همین بهتر است یک آیتم واحد را برای «سالن» و «ارسال» جدا تحلیل کنید؛ سود این دو معمولاً یکی نیست.
مثال دوم: یک لاته در کافه
| ماده | مقدار | قیمت هر واحد | هزینه |
|---|---|---|---|
| قهوه اسپرسو (دابل) | ۱۸ گرم | کیلویی ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۴۵٬۰۰۰ |
| شیر | ۲۰۰ میلیلیتر | لیتری ۸۰٬۰۰۰ (با دورریز بخار) | ۱۶٬۰۰۰ |
| لیوان، درب، استیک | ۱ ست | ۸٬۰۰۰ | ۸٬۰۰۰ |
| جمع | ۶۹٬۰۰۰ |
با قیمت فروش ۲۲۰٬۰۰۰ تومان، درصد بهای تمامشده حدود ۳۱٪ است. اگر قیمت قهوه ۲۰٪ گران شود، هزینهی این لاته ۹٬۰۰۰ تومان بالا میرود؛ در مقیاس چند صد فنجان در روز، این عدد آخر ماه بزرگ است.
درصد بهای تمامشدهی «خوب» چقدر است؟

عدد ثابتی که برای همه درست باشد وجود ندارد. نوشیدنیهای کافه معمولاً درصد کمتری از غذاهای گوشتی دارند و منوی شما ترکیبی از هر دو است. معیار درست، مقایسه با هدفی است که خودتان بر اساس اجاره، دستمزد و سود مورد انتظار تعیین کردهاید، و روند ماهبهماه همان عدد
خطاهای رایج در محاسبه بهای تمامشده
- قیمت قدیمی مواد: جدول یک بار ساخته میشود و ماهها دست نمیخورد.
- نادیده گرفتن بازده: وزن خرید جای وزن مصرفی مینشیند.
- فراموش کردن مواد کوچک: روغن، ادویه، سس، دستمال و بستهبندی.
- پرسکردن بدون استاندارد: اگر هر آشپز مقدار متفاوتی میریزد، دستور تهیه روی کاغذ با واقعیت فرق دارد.
- یکی گرفتن سالن و ارسال: هزینهی بستهبندی و کارمزد سفارش آنلاین فقط به ارسالیها تعلق دارد.
از عدد تا تصمیم: با بهای تمامشده چه کنیم؟
- آیتمها را مرتب کنید: بر اساس «سود ناخالص هر پرس × تعداد فروش»، نه فقط درصد. یک آیتم با درصد بالاتر اما فروش زیاد ممکن است بیشترین سود را بسازد.
- ستارهها را جلوی چشم بگذارید: آیتمهای پرسود و پرفروش را در منو برجسته کنید. روش آن را در تکنیکهای مهندسی منو ببینید.
- قیمت را هدفمند اصلاح کنید: بهجای گران کردن همهی منو، فقط آیتمهایی که درصدشان از هدف رد شده. برای افزایش فروش بدون گران کردن، این راهنما را بخوانید.
- دستور تهیه را استاندارد کنید: پیمانه، ترازو و عکس پرس استاندارد برای آشپزخانه.
- اختلاف انبار را بررسی کنید: مصرف تئوریک (فروش × دستور تهیه) را با مصرف واقعی (شمارش انبار) مقایسه کنید.
محاسبهی خودکار بهای تمامشده در بیامنو
در بیامنو برای هر آیتم منو دستور تهیه تعریف میکنید. از آن به بعد هر فروش در صندوق، مواد همان آیتم را از انبار کم میکند و حسابداری بیامنو بهای تمامشده و سود هر آیتم را از همین دادهها میسازد؛ بدون جدول اکسل جداگانه. وقتی قیمت خرید مادهای عوض شود، اثرش روی سود آیتمهای مرتبط دیده میشود.
برای شروع، دستور تهیهی ۱۰ آیتم پرفروشتان را بنویسید؛ همین ۱۰ آیتم معمولاً بخش بزرگی از فروش را میسازند.
سوالات متداول
فرمول بهای تمام شده غذا چیست؟
بهای تمامشده یک پرس برابر است با جمع حاصلضرب مقدار مصرفی هر ماده در قیمت هر واحد آن، بهاضافه درصدی برای ضایعات. درصد بهای تمامشده هم این عدد تقسیم بر قیمت فروش ضرب در ۱۰۰ است.
بازده مواد اولیه چیست و چرا مهم است؟
بازده درصدی از ماده خریداریشده است که بعد از پاک کردن یا پخت قابل مصرف میماند. اگر آن را حساب نکنید، هزینه واقعی ماده و در نتیجه بهای تمامشده غذا کمتر از واقعیت دیده میشود.
هر چند وقت باید بهای تمام شده را بهروز کرد؟
هر بار که قیمت خرید یک ماده اصلی تغییر محسوسی کرد، و دستکم ماهی یک بار برای آیتمهای پرفروش. نرمافزاری که دستور تهیه را به انبار وصل کند این کار را خودکار انجام میدهد.
بستهبندی جزو بهای تمام شده حساب میشود؟
برای سفارشهای بیرونبر و ارسالی بله. به همین دلیل بهتر است سود یک آیتم را برای سالن و ارسال جدا حساب کنید.
فروش صندوق، تخفیف باشگاه، مصرف انبار و تسویهها خودکار سند میشوند؛ سود هر روز و هر شعبه را ببینید.
نظرها (۰)
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.